Η δύναμη των επιλογών: Γιατί αυτή η πρακτική της Θετικής Διαπαιδαγώγησης «δεν πιάνει» πάντα;
Όταν το παιδί καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο πράγματα, ο εγκέφαλός του περνάει θεωρητικά από την αυτόματη αντίδραση στη σκέψη και τη συνεργασία.
«Δώσε στο παιδί περιορισμένες επιλογές», λέει η θεωρία. Τα παιδιά που αποκτούν αίσθηση δύναμης και ελέγχου μέσα σε ένα ασφαλές περιβάλλον, συνεργάζονται καλύτερα. Όλα αυτά ακούγονται φανταστικά, μέχρι τη στιγμή που ρωτάς το τρίχρονο:
«Θες τη μπλε ζακέτα ή το πράσινο μπουφάν;»
..και αυτό που παίρνεις πίσω είναι ένα ακλόνητο, πεισματάρικο «Κανένα!» ή ένα επικό «Θέλω το δικό σου μπουφάν, αυτό το τεράστιο!».
Εκεί, ενώ φλερτάρεις ανοιχτά με το εγκεφαλικό και δεν έχεις προλάβει να πιεις ούτε δύο γουλιές καφέ, συνειδητοποιείς ότι οι επιλογές δεν είναι κάποιου είδους μαγικό ραβδί.
Το «γιατί» πίσω από το ακλόνητο «Όχι!»
Το «όχι» του παιδιού δεν είναι προσωπική επίθεση, όσο κι αν εκείνη την ώρα νιώθεις το αίμα να ανεβαίνει στο κεφάλι σου. Το παιδί είναι ένας μικρός ερευνητής σε πλήρη επιφυλακή που κάνει μια απόπειρα να διερευνήσει πού τελειώνει ο δικός του χώρος και πού αρχίζει ο δικός σου.
Δεν πρόκειται για ανυπακοή. Είναι η ίδια η ανάπτυξη στο εδώ και τώρα. Παρακολουθείς, σε live μετάδοση, τη γέννηση μιας ταυτότητας. Το παιδί έχει δικαίωμα να λέει όχι.
Η παγίδα του κρυφού χειρισμού: Μεγαλώνουμε ανθρώπους, όχι στρατιωτάκια
Ας είμαστε ειλικρινείς μεταξύ μας. Αν χρησιμοποιείς τις επιλογές σαν μια «έξυπνη τεχνική συμμόρφωσης» απλώς για να κάνεις τη δουλειά σου γρήγορα, το παιδί θα το μυριστεί από χιλιόμετρα.
Οι επιλογές δεν υπάρχουν για να κάνουμε τη δική μας ζωή πιο εύκολη. Υπάρχουν για να στέλνουμε στο παιδί το βαθύτερο μήνυμα: «Σε εμπιστεύομαι να σκεφτείς, να νιώσεις, να επιλέξεις». Μεγαλώνουμε ανθρώπους με κρίση, με φωνή και με όρια — όχι στρατιωτάκια που εκτελούν εντολές.
Τι κάνουμε στην πράξη; Επιλογές εντός ενός σταθερού πλαισίου
Όταν το «όχι» δεν αποτελεί επιλογή (γιατί, ας πούμε, πρέπει οπωσδήποτε να βγείτε από το σπίτι για να πάτε στο σχολείο ή στη δουλειά), σταμάτα να ρωτάς δήθεν δημοκρατικά. Δώσε ένα «ναι» που έχει πραγματικό νόημα, εντός ενός σταθερού και ασφαλούς πλαισίου.
Αντί για το κλασικό (και αποτυχημένο): «Βάλε τα παπούτσια σου τώρα!»,
Δοκίμασε: «Είναι ώρα να φύγουμε και στον δρόμο φοράμε παπούτσια για να προστατεύουμε τα πόδια μας. Θέλεις να τα βάλεις μόνος/η σου στο χαλί ή να σε βοηθήσω εγώ στην καρέκλα;»
Η επιλογή εντός πλαισίου δεν είναι απώλεια ελέγχου από μέρους σου· είναι έμπρακτη ένδειξη σεβασμού προς το παιδί.
«Το δοκίμασα και δεν πιάνει»: Η αναστοχαστική παύση
Η αντίσταση του παιδιού δεν σημαίνει ότι απέτυχες ως γονέας ή φροντιστής. Σημαίνει απλώς ότι η νέα προσέγγιση χρειάζεται επανάληψη, συνέπεια και, πάνω από όλα, μεγάλες, βαθιές ανάσες από μέρους σου.
Αν νιώθεις ότι το δοκίμασες και «δεν πιάνει» με τη πρώτη, σταμάτα για λίγο.
Σημείωσε αυτό:
Δεν είσαι εδώ για να τα κάνεις όλα σωστά. Είσαι εδώ για να είσαι μαζί του/της. Και μαζί σου.
Περισσότερα για το πώς να αντέχεις την αβεβαιότητα των ορίων και την αντίσταση των παιδιών, θα βρεις στο κεφάλαιο «Το δοκίμασα και δεν πιάνει» του βιβλίου μου «Τα λάθη που θα κάνεις» από τις Εκδόσεις Διόπτρα. Περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα www.lemonhood.gr για επιπλέον υποστήριξη, άρθρα και εργαλεία.
