Γιατί η ερώτηση «Βοηθάει ο μπαμπάς;» ανήκει πια στο χρονοντούλαπο της ιστορίας

Σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια, κάποια στιγμή στη ζωή κάθε νέας οικογένειας, θα ακουστεί η κλασική ερώτηση: «Καλέ, ο μπαμπάς βοηθάει καθόλου με το παιδί;».

​Ανάσα.

Καταλαβαίνω απόλυτα γιατί οι άνθρωποι (ειδικά από προηγούμενες γενιές) κάνουν αυτή την ερώτηση. Αν κοιτάξουμε πίσω, για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, ο ρόλος του πατέρα ήταν αυστηρά περιορισμένος: να εξασφαλίζει τους πόρους επιβίωσης, να θέτει τους κανόνες και, συχνά, να τιμωρεί τα λάθη. Η συναισθηματική φροντίδα και η καθημερινή ενασχόληση θεωρούνταν σχεδόν αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση.

​Όμως, οι καιροί έχουν αλλάξει και μαζί τους άλλαξε ριζικά και η κατανόησή μας για τις αναπτυξιακές ανάγκες των παιδιών. Ο σύγχρονος μπαμπάς δεν «βοηθάει». Είναι γονιός.

Η ίδια η λέξη «βοήθεια» υπονοεί λανθασμένα ότι η κύρια ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στον έναν γονέα, ενώ ο άλλος είναι απλώς ένας... πρόθυμος βοηθός, ένας φιλικός επισκέπτης ή ένας περιστασιακός babysitter. Η επιστήμη του συναισθηματικού δεσμού (Attachment Parenting) μας δείχνει κάτι εντελώς διαφορετικό και πολύ πιο ουσιαστικό.

Η παρουσία του πατέρα είναι αυτόνομη και αναντικατάστατη

Ας δούμε γιατί, μέσα από τον φακό της σχέσης:

• Ο μπαμπάς είναι ασφαλής βάση: Τα παιδιά ανθίζουν όταν έχουν πρόσβαση σε ποικίλα στυλ αλληλεπίδρασης. Η συμμετοχή του πατέρα δεν είναι επικουρική· είναι ένα οργανικό κομμάτι της σχέσης που χτίζει την εμπιστοσύνη του παιδιού προς τον κόσμο. Οι πατέρες φέρνουν έναν δικό τους, μοναδικό τρόπο σύνδεσης, και αυτή η διαφορετική δυναμική προσφέρει στο παιδί μια βαθιά αίσθηση εσωτερικής ασφάλειας.

• Το παιχνίδι ως συναισθηματική γέφυρα: Συχνά, οι μπαμπάδες είναι εκείνοι που εισάγουν ένα πιο έντονο, σωματικό και κινητικό παιχνίδι. Αυτό δεν γίνεται απλώς «για να περάσει η ώρα». Η ανάγκη για παιχνίδι είναι μία από τις βασικές συναισθηματικές ανάγκες (μαζί με την εγγύτητα, την προστασία και την προβλεψιμότητα) για τη δημιουργία ασφαλούς δεσμού. Το παιχνίδι απελευθερώνει ορμόνες χαράς, αποφορτίζει το συσσωρευμένο άγχος, ενισχύει την ενσυναίσθηση και λειτουργεί ως μια αληθινή συναισθηματική παιδική χαρά για τον εγκέφαλο του παιδιού.

• Ο μπαμπάς ως συναισθηματικός ρυθμιστής: Όταν το νευρικό σύστημα του παιδιού υπερφορτώνεται (όταν βιώνει μια έντονη ματαίωση ή ένα ξέσπασμα θυμού), ο εγκέφαλός του μπαίνει σε κατάσταση επιβίωσης. Εκείνη τη στιγμή, το παιδί δεν χρειάζεται απομόνωση, κήρυγμα ή τιμωρία. Χρειάζεται έναν ρυθμισμένο ενήλικα που θα μείνει δίπλα του με καλοσύνη και σταθερότητα. Ο μπαμπάς που κάθεται στο πάτωμα, παίρνει μια βαθιά ανάσα και δείχνει στο παιδί ότι αντέχει το συναίσθημά του, δεν «ξεκουράζει» απλώς τη μαμά. Διδάσκει στο παιδί την αυτορρύθμιση και την ψυχική ανθεκτικότητα.

​Η Πίεση του Σήμερα και η Αποδοχή της Ατέλειας

Αναγνωρίζω απόλυτα πόσο τεράστια είναι η πίεση που νιώθουν οι σύγχρονοι μπαμπάδες (όπως και όλοι οι φροντιστές). Βρισκόμαστε σε μια εποχή όπου οι απαιτήσεις της εργασίας και της καθημερινότητας συγκρούονται διαρκώς με την ανάγκη για ποιοτική, συναισθηματική παρουσία στο σπίτι. Είναι απόλυτα φυσιολογικό και αναμενόμενο να νιώθετε συχνά πως οι μπαταρίες σας αδειάζουν και όντως να συμβαίνει.

Ο στόχος στη γονεϊκότητα δεν είναι να είμαστε τέλειοι, ούτε να μοιάζουμε «ζεν» 24 ώρες το 24ωρο για να μη ματαιωθούν ποτέ τα παιδιά μας. Όπως αναλύω και στο βιβλίο μου «Τα λάθη που θα κάνεις», οι γονείς θα κάνουμε λάθη. Θα χάσουμε την υπομονή μας, θα υψώσουμε τη φωνή μας, θα νιώσουμε ανεπαρκείς και μπερδεμένοι μπροστά σε ένα έντονο ξέσπασμα του παιδιού μας.

Και αυτό δεν πειράζει.

Η συναισθηματική μας ωριμότητα δεν κρίνεται από την απουσία λαθών, αλλά από την ικανότητά μας να αποκαθιστούμε τη σύνδεση και την εμπιστοσύνη μετά από μια ένταση. Η επανόρθωση μαθαίνει στο παιδί ότι η αγάπη δεν χάνεται μέσα από τη σύγκρουση και ότι οι ανθρώπινες σχέσεις είναι αρκετά γερές για να αντέχουν τις ατέλειές μας.

Αυτή την Ημέρα του Πατέρα, ας γιορτάσουμε τους μπαμπάδες που δεν «βοηθάνε».

Ας γιορτάσουμε τους μπαμπάδες που ξενυχτάνε, που αγκαλιάζουν τα έντονα συναισθήματα, που προσπαθούν να ξεμάθουν τα παλιά, αυταρχικά πρότυπα με τα οποία ίσως μεγάλωσαν, και που επιλέγουν συνειδητά τη σύνδεση, τον σεβασμό και την ενσυναίσθηση σε όποιο σχήμα οικογένειας κι αν ανήκουν.

Μπαμπάδες, είστε ο φάρος και το ασφαλές λιμάνι που τα παιδιά μας (και εμείς) έχουμε τόση ανάγκη!