Όταν η θεωρία πάει περίπατο: 3 λόγοι που χάνουμε τον έλεγχο (και πώς να ξαναβρούμε τη σύνδεση)
Ήξερες ακριβώς τι «έπρεπε» να κάνεις, αλλά τελικά... έχασες την ψυχραιμία σου. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Συμβαίνει εκείνη τη στιγμή που το σώμα και η φωνή αντιδρούν παρορμητικά, κλάσματα δευτερολέπτου πριν προλάβει να μιλήσει η λογική. Καθώς προσπαθείς να επιβιώσεις μέσα στην εξουθένωση του μόνιμου multitasking, ανάμεσα σε έναν κρύο καφέ ξεχασμένο στον πάγκο, μια παρατημένη τσάντα στην είσοδο και μια ακόμη διαφωνία για τον χρόνο στις οθόνες, έρχεται η έκρηξη. Και αμέσως μετά, σκάει μύτη η γνώριμη ενοχή.
«Αφού έχω διαβάσει τόσα βιβλία για τη Θετική Διαπαιδαγώγηση, γιατί αντέδρασα έτσι;»
Παύση. Πάρε μια βαθιά ανάσα. Δεν είσαι ένα ρομπότ που αποτυγχάνει να εφαρμόσει «τεχνικές»· είναι απλώς η ανθρώπινη φύση μας. Γιατί, όμως, αντιδρούμε παρορμητικά αντί να ανταποκριθούμε στην πραγματική ανάγκη του παιδιού;
Οι αντιδράσεις μας σε στιγμές έντονου στρες δεν είναι συνειδητές επιλογές, αλλά αυτόματες νευροβιολογικές αποκρίσεις. Καθοδηγούνται από εσωτερικευμένες πεποιθήσεις που συχνά κουβαλάμε ασυνείδητα: τα δικά μας βιώματα ως παιδιά, τα κοινωνικά στερεότυπα για το τι σημαίνει «καλό και υπάκουο παιδί», και τη βαθύτερη (και ανέφικτη) ανάγκη μας για απόλυτο έλεγχο.
Ας δούμε τους 3 βασικούς λόγους που χάνουμε τον έλεγχο και πώς ο αναστοχασμός μπορεί να γίνει η γέφυρά μας προς τη συρρύθμιση.
1. Η έλλειψη συναισθηματικού αποθέματος και οι φωνές που ξυπνούν
Όταν το παιδί υπερφορτώνεται και ξεσπά, μέσα μας ξυπνούν αυτόματες, επικριτικές φωνές: «Πρέπει να σε υπακούει», «Σε προσβάλλει», «Τα έκανες θάλασσα πάλι».
Παράλληλα, όταν οι δικές μας σωματικές και συναισθηματικές ανάγκες μένουν συστηματικά ακάλυπτες, το νευρικό μας σύστημα βρίσκεται σε συνεχή υπερδιέγερση.
Αν νιώθεις ότι παλεύεις καθημερινά μέσα στην καταιγίδα χωρίς ομπρέλα, αδιάβροχο ή κάτι να πιαστείς, αυτό είναι ένα ξεκάθαρο σήμα: Χρειάζεσαι φροντίδα. Κανένα άτομο που φροντίζει παιδιά δεν μπορεί να προσφέρει συναισθηματική σταθερότητα όταν προσπαθεί να δώσει από ένα εντελώς άδειο ποτήρι.
2. Ζητάμε από ένα νήπιο να γίνει... 30άρης yogi
Συχνά έχουμε προσδοκίες που δεν ανταποκρίνονται στον ρυθμό ανάπτυξης. Ζητάμε από έναν νηπιακό εγκέφαλο, που βρίσκεται ακόμη «υπό κατασκευή», να δράσει ώριμα. Αν περιμένουμε από ένα νήπιο να διαχειριστεί τις εκρήξεις του σαν 30άρης που κάνει διαλογισμό πριν τον ύπνο, τότε απλώς... φλερτάρουμε με το εγκεφαλικό.
Το ίδιο παράλογα στεκόμαστε, όμως, και απέναντι στα εφηβάκια μας, όταν απαιτούμε να καταπιέσουν τις δυνατότητές τους απλώς και μόνο για να συμμορφωθούν με τα δικά μας «πρέπει». Αναμένουμε να μην κάνουν τις δικές τους απαραίτητες αναζητήσεις, να μην πειραματιστούν και να μη διεκδικήσουν.
Γρήγορη υπενθύμιση:Η συναισθηματική καταιγίδα και η αμφισβήτηση της εφηβείας δεν είναι προσωπική επίθεση. Είναι μια βιολογικά προγραμματισμένη διεργασία για να απομακρυνθεί το παιδί από την παιδική εξάρτηση και να διαμορφώσει τη δική του, αυτόνομη ταυτότητα.
3. Η παγίδα των καθρεπτικών νευρώνων
Μέσα στον εγκέφαλό μας υπάρχουν κύτταρα που λειτουργούν σαν μικροί καθρέφτες. Αυτοί οι καθρεπτικοί νευρώνες «πιάνουν» την ένταση και τον συναγερμό του παιδιού και τα αναπαράγουν αυτούσια στο δικό μας νευρικό σύστημα.
Το αυτόνομο νευρικό μας σύστημα ανιχνεύει την απειλήή το έντονο στρες πριν καν το συνειδητοποιήσουμε, απαντώντας στην ένταση με... ένταση. Η απόκριση "μάχη” ή “φυγή" προηγείται της λογικής σκέψης ή της ενσυναίσθησης. Δεν είναι κακή πρόθεση. Είναι καθαρή βιολογία.
Η αλλαγή ξεκινάει από εμάς
Είναι μάταιο να εστιάζουμε στο πώς θα αλλάξουμε τον άλλον. Η Θετική Διαπαιδαγώγηση δεν είναι μια λίστα από έτοιμες στρατηγικές συμμόρφωσης, αλλά ένας ζωντανός τρόπος συσχέτισης με τους άλλους και με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Την επόμενη φορά που θα νιώσεις το αίμα να ανεβαίνει στο κεφάλι σου, κάνε μια αναστοχαστική παύση. Αναρωτήσου με συμπόνια: «Τι χρειάζεται το δικό μου νευρικό σύστημα αυτή τη στιγμή, για να μπορέσει να προσφέρει ασφάλεια στο παιδί;»
Ο στόχος μας δεν είναι η τελειότητα. Είναι η σχέση. Και αυτή ξεκινάει πάντα από εμάς.
Έχεις νιώσει κι εσύ αυτό το χάσμα ανάμεσα σε όσα γνωρίζεις θεωρητικά και σε όσα προλαβαίνεις να εφαρμόσεις στην πράξη;
Ανακαλύψτε κι άλλες αναστοχαστικές παύσεις στο βιβλίο μου «Τα λάθη που θα κάνεις» από τις Εκδόσεις Διόπτρα. Περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα www.lemonhood.gr για επιπλέον υποστήριξη, άρθρα και εργαλεία.
